Денационализаторската дејност на бугарските културно-просветни институции во Македонија: (Скопска и Битолска окупациона област) 1941—1944

Оваа студија ги анализира обидите за денационализација од страна на бугарските културно-просветни институции во окупираната Македонија во периодот 1941–1944 година. Преку мрежа на училишта, пропагандни организации и младински движења, бугарските власти настојувале да ја асимилираат македонската популација со насилна бугаризација, потиснување на македонскиот јазик и идеолошка индоктринација. Особено била насочена контролата врз образованието и замената на локалните наставници со лојални про-бугарски кадри. Сепак, низ целиот период постоел широк отпор, особено кај македонската младина, кој прераснал во дел од националноослободителната борба.

Дигитализацијата на истражувањето Социјалистичка самоуправна трансформација на селото во Социјалистичката Република Македонија е реализирана како дел од активностите на Дигиталната ризница за етнолошки и антрополошки ресурси (ДРЕАР) и Дигиталниот архив за етнолошки и антрополошки ресурси (ДАЕАР) при Институтот за етнологија и антропологија. Целта е содржините да станат подостапни и полесно пребарливи. Проектот го раководи проф. д-р Љупчо С. Ристески, а во неговата реализација учествува Марек Матијанка. Материјалите се со отворен пристап и корисниците можат да ги користат со почитување и соодветно цитирање

---

This study examines the denationalization efforts of Bulgarian cultural and educational institutions in occupied Macedonia between 1941 and 1944. Using schools, propaganda networks, and youth organizations, the Bulgarian authorities aimed to assimilate the Macedonian population through forced Bulgarization, suppression of the Macedonian language, and ideological indoctrination. Particular focus was placed on controlling education and replacing local teachers with loyal pro-Bulgarian staff. Despite these efforts, widespread resistance—especially among Macedonian youth—persisted throughout the occupation, ultimately contributing to the national liberation movement.

The digitization of the study Денационализаторската дејност на бугарските културно-просветни институции во Македонија was carried out as part of the activities of the Digital Treasury for Ethnological and Anthropological Resources (DREAR) and the Digital Archive for Ethnological and Anthropological Resources (DAEAR) at the Institute of Ethnology and Anthropology. The goal is to make the contents more accessible and easier to search. The project is led by Prof. Dr. Ljupco S. Risteski, with Marek Matyjanka involved in its implementation. The materials are open access and may be used with proper respect and appropriate citation.